Deze plek is een paradijs

FRANK GROOTHOF WOONT MET DRIE GENERATIES ONDERÉÉN (STOLPBOERDERIJ)DAK

Hij leerde er teksten voor zijn rollen in Klokhuis en Sesamstraat. Zijn vrouw ontwierp er kleding voorhaar modelijn Jottum. En nu woont hij met kinderen en kleinkinderen in zijn boerderij. Acteur Frank Groothof ziet zijn stolp bij Edam als broedplaats van kansen. “Ik vind het nog altijd een groot geluk om op zo’n mooie plek te kunnen wonen.”

Zonlicht schijnt naar binnen. Buiten grazen schapen. Golven in de ringvaart voor de deur weerkaatsen de zonnestralen. De stolpboerderij van Frank Groothof bij Edam ademt rusten ruimte. Een betoverende wereld. Ver genoeg om afstand te nemen van dagelijkse drukte, maar toch praktisch dicht bij alles wat je nodig hebt. Begint hij te praten, waan je je terug in je kindertijd. Zijn stem herken je uit duizenden. Dankzij kinderprogramma’s als Klokhuis en Sesamstraat is hij voor altijd een bondgenoot van kinderen, een makker in de strijd om de druktemakerij en het zogenaamde grote gelijk van volwassenen op de hak te nemen. Die televisietijd is voorbij. En de acteur mag dan 79 jaar zijn, hij is nog altijd actief. Zo speelt hij zijn muziektheatervoorstellingen voor kinderen in Nederland en Vlaanderen. Op zijn bureau liggen alweer papieren voor nieuw werk. “Deze boerderij is mijn huis en mijn kantoor. Maar ook het huis voor twee van mijn kinderen, hun partners en negen kleinkinderen. Tegelijk is het de repetitieruimte voor mijn voorstellingen. Boven was altijd de ontwerpstudio voor Jottum, het kledingmerk van mijn vrouw. Daarom noem ik deze stolp een creatieve broedplaats, waar mooie dingen ontstaan. ”

Frank Groothof groeide op in Amsterdam, als nummer vijf in een gezin van elf kinderen. “Ik denk dat mijn passie voor theater daar vandaan komt. Met zo veel anderen om je heen, moest je iets doen om de aandacht te krijgen.” De eerste paar jaar van zijn leven woonde het gezin in de Damstraat, boven de kapsalon van zijn vader. “Daar was het zó klein dat we niet eens een huiskamer hadden. De kinderen aten zittend op de trap. Ik deelde mijn bed met twee broertjes. De straat was ons speelterrein. Dat was een geweldige leerschool.”

Hoe waren je ouders?

“Mijn vader was heel muzikaal. Hij zong in een kerkkoor en had een geweldige stem. Maar hij was een zorgelijk type, zwaar op de hand. Thuis moest hij een strak regime hanteren: zó laat eten, zó laat thuis zijn. Die regels waren nodig, want we waren allemaal druktemakers die de grenzen opzochten. Mijn moeder bracht de vrolijkheid in huis. Ze was altijd opgeruimd. Het lukte haar om met weinig geld rond te komen. Met het hele gezin aten we op zondag één blikje haring met tomatensaus. Daar doopteje dan een broodje in. En als er een vriendje wilde mee-eten kon dat óók nog.

Zijn jullie lang boven de kapsalon blijven wonen?

“Nee, toen ik een jaar of zes was, verhuisden we naar een ruimer huis in Amsterdam-West. De eetkamer en de keuken daar vonden we een luxe. Maar met zo veel mensen in één huis wonen, was toch niet makkelijk. Daarom ben ik in mijn studententijd weer met mijn broer boven de kapsalon gaan wonen.”

Wat studeerde je?

“Eerst zat ik op de kweekschool voor onderwijzers, later maakte ik de overstap naar het conservatorium. Daar ben ik vertrouwd geraakt met opera en zang. Dat was niet alleen een kwestie van talent, maar ook van branie. Na die tijd zocht het Werkteater – de toneelgroep vanonder anderen Peter Faber en Shireen Strooker – een jongen die kon zingen. Ze namen me aan en leerden me om te acteren. Ik keek hoe zij het deden en had er een goede leerschool.

Daarna ben ik voor eigen rekening opera’s voor kinderen gaan maken. Ik had het geluk dat ik toen een smak geld verdiende met een reclamespotje. Maar liefst 75.000 gulden. Zo kon ik zonder subsidie mijn eigen opera bekostigen. Die voorstelling was een enorm succes. Daarom kon ik er daarna nog veel meer maken en kon ik jarenlang subsidies krijgen voor nieuwe projecten.”

Hoe ben je in de tv-wereld terechtgekomen?

“Een tv-regisseur zag me in voorstellingen met kinderen. Hij vroeg me voor Sesamstraat. Daar kwam Klokhuis weer uit voort. Het was in de jaren dat ze in Hilversum het belang inzagen van vernieuwende kindertelevisie. Daarom werkten ze met talentvolle tekstschrijvers en componisten als Willem Wilmink en Harry Bannink. Die programma’s hadden een vaste plek op een vaste tijd, want de omroep nam kinderen en hun ouders serieus, in die tijd.”

Was je teleurgesteld toen die programma’s stopten?

“Ik vind het jammer voor kinderen dat die mooie programma’s er niet meer zijn. De sketches en liedjes waren zo’n mooie spiegel van de samenleving. Maar voor mezelf zette de nieuwe vrijheid de deur weer open om nieuwe kinderopera’s voor het theater te maken. En ik had toen het geluk dat het publiek mij door de televisie al kende."

Hoe ben je in je stolpboerderij terechtkomen?“

Dat ging via tussenstappen. Met mijn vrouw Anky huurde ik eerst een etage aan de Overtoom. Een prachtige plek en een prachtig huis. Maar we hadden daar een heks van een buurvrouw die er een hel van maakte. Die vrouw spoorde niet. Dat was precies de reden waarom ook de vorige bewoners waren vertrokken. Na twee jaar ellende in Amsterdam kochten we een kleine arbeiderswoning in Oostzaan. We waren dolgelukkig dat we daarheen konden. Het huis was klein, maar de tuin was groot. Dat was heerlijk, voor de kinderen. Maar toen de Ringweg bij Oostzaan klaar was, zijn we gevlucht voor de herrie en kochten we deze boerderij bij Edam. Met zes kinderen is de ruimte ideaal. Ze kregen allemaal een eigen kamer en namen vaak vriendjes mee naar huis. Het is maar een kwartiertje fietsen naar school en de winkels. En je bent zó in Amsterdam."

Je bent er nooit meer weggegaan...

“Nee. We hebben hier zo veel meegemaakt. De kinderen zijn hier opgegroeid, Anky runde hier haar kledingbedrijf en ik werkte hier aan mijn voorstellingen. De kleinkinderen kunnen hier spelen, zwemmen, varen en noem maar op. Deze plek is een paradijs.”

Negen jaar geleden bleek dat Anky ziek was. Een hersentumor.

“Ze ging er heel strijdvaardig in. Tot een maand voor het einde wilde ze flink zijn, zodat wij de moed niet zouden verliezen. We hebben haar hier thuis verzorgd, tot het einde. Dat was een intense, maar ook heel mooie tijd. Ze overleed hier in de kamer, met ons allemaal rond haar bed. Misschien gek, maar het hoort bij de dierbare momenten van dit huis.

Ik vind nog altijd troost en geluk op deze plek. Nu woon ik met twee kinderen met hun partners en hun negen kinderen onder dit dak. Ieder gezin heeft zijn eigen entree en zijn eigen ruimte, maar het voelt vertrouwd en geborgen.”

Je bent nu 79. Waarover ben je tevreden in je leven?

“Dankzij mijn arme jeugd en mijn sobere opvoeding heb ik geleerd om alert te zijn op nieuwe kansen. En ik wist die kansen te pakken. Als de goede trein voorbijrijdt, spring ik erop. Het kopen van deze boerderij is daar ook een voorbeeld van. Ik vind het nog altijd een groot geluk om op zo’n mooie plek te kunnen wonen.”

Wat had je achteraf anders willen doen?

“Terugkijkend vind ik dat ik er vaker voor de kinderen had moeten zijn, toen ze jong waren. Eigenlijk was ik altijd aan het werk. En als ik thuis was, zat ik met mijn hoofd tóch nog bij mijn werk. Onze jongste keek naar filmpjes van Klokhuis om zijn vader te zien. Maar ik was toen zó blij dat ik mijn geld kon verdienen met werk dat ik leuk vond, dat ik steeds maar weer werk aannam. Ook om de kinderen een toekomst te geven. Zo rechtvaardigde ik dat. Dat ze nu allemaal dichtbij wonen en dat ik ze veel zie, is voor mij een groot geluk. Noem het maar inhaalgeluk.”

Wat zijn je plannen?

“Ik speel mijn opera’s nog altijd voor kinderen overal in Nederlanden Vlaanderen. Soms alleen met een muzikant, soms met een klein orkestje. En komend voorjaar kom ik met een nieuwe passie voorstelling rond Judas. Het wordt een laagdrempelige variant op de Mattheus Passie, met mooie teksten van Harrie Geelen op de bekende muziek van Bach. Daar leg ik nu mijn ziel en zaligheid in.”

‍

OVER FRANK GROOTHOF

Frank Groothof groeide op in een Amsterdams gezin van elf kinderen. Hij volgde de kweekschool voor onderwijzers en studeerde aan het conservatorium. Daarna speelde hij in musicals en in voorstellingen van het Werkteater. De tv-kijker kent hem van de kinderprogramma’s Sesamstraat en Klokhuis. In de theaters speelde hij opera’s voor kinderen. Met zijn vrouw Anky kreeg hij zes kinderen. Anky overleed in 2017. Frank woont nu met twee van zijn kinderen en hun gezinnen in een boerderij bij Edam. Momenteel werkt hij aan een nieuw ‘passiestuk’ over Judas, dat in het voorjaar te zien zal zijn.